Of je nu een mobiele installatie op een bouwplaats beveiligt of een vaste groepenkast samenstelt: de keuze tussen een aardlekschakelaar en een aardlekautomaat heeft directe gevolgen voor de veiligheid en de opbouw van je installatie. Beide apparaten beschermen tegen lekstroom, maar ze doen dat op een andere manier en ze bieden niet dezelfde combinatie van beveiligingen. Wie het verschil begrijpt, maakt bewustere keuzes bij het samenstellen van een elektrische installatie.

Wat doet een aardlekschakelaar?

Een aardlekschakelaar detecteert lekstroom door het verschil te meten tussen de stroom die een circuit in gaat en de stroom die terugkomt. Zodra er een onbalans ontstaat, schakelt het apparaat binnen de daarvoor geldende tijd uit. Bij persoonsbeveiliging wordt vaak een aardlekbeveiliging van 30 mA toegepast. Dat helpt om gevaarlijke situaties te beperken.

Wat een aardlekschakelaar echter niet doet, is beschermen tegen overbelasting of kortsluiting. Het apparaat heeft geen thermische of magnetische beveiliging. Je gebruikt een aardlekschakelaar dus altijd in combinatie met een afzonderlijke installatieautomaat, die overbelasting en kortsluiting afvangt. Dit maakt de aardlekschakelaar geschikt voor situaties waar je beide functies bewust gescheiden wilt houden, bijvoorbeeld in grote industriële installaties of verdeelkasten waar elke groep een eigen beveiliging heeft.

Wanneer kies je voor een aardlekautomaat?

Een aardlekautomaat combineert twee functies in één apparaat: lekstroombeveiliging én beveiliging tegen overbelasting en kortsluiting. Daarmee is het de compactere oplossing voor installaties waarbij ruimte beperkt is of waarbij je beide functies in één onderdeel wilt integreren. Je vindt de combinatie van aardlekschakelaar en automaat dan ook terug in moderne groepenkasten, in mobiele stroomverdeelkasten en in wandinstallaties waar efficiëntie telt.

Een aardlekautomaat combineert de beveiligingen in één component. Dat is praktisch, maar bij een storing moet je nog steeds goed uitzoeken of de oorzaak ligt in lekstroom, overbelasting of kortsluiting. Bij een losse aardlekschakelaar met aparte installatieautomaat zijn die functies fysiek gescheiden. Dat kan in sommige installaties prettig zijn bij onderhoud, uitbreiding of vervanging.

Verplicht gebruik: wanneer schrijft NEN1010 wat voor?

Volgens NEN1010 is aanvullende aardlekbeveiliging van maximaal 30 mA in veel situaties verplicht, bijvoorbeeld voor contactdozen tot en met 20 A voor algemeen gebruik en voor verplaatsbaar elektrisch materieel tot en met 32 A voor buitengebruik. Denk daarbij aan bouwplaatsen, evenementen en andere tijdelijke toepassingen waarbij veilig gebruik extra belangrijk is.

Welke uitvoering je kiest, een losse aardlekschakelaar met aparte automaat of een geïntegreerde aardlekautomaat, hangt af van de toepassing, de beschikbare ruimte en de manier waarop je de installatie wilt opbouwen. De aardlekschakelaars en aardlekautomaten die Friand levert, zijn beschikbaar in beide uitvoeringen van merken als ABB en Gewiss.

Aardlekschakelaar of aardlekautomaat in een verdeelkast

In een mobiele stroomverdeler, denk aan een paddenstoel op een bouwplaats of een evenement, is aardlekbeveiliging een belangrijk onderdeel van de configuratie. Bij Friand worden de verdeelkasten volledig geassembleerd geleverd. Volgens de site worden deze kasten getest en gekeurd volgens NEN3140 voordat ze worden vrijgegeven voor gebruik.

Wil je een bestaande installatie uitbreiden of vervangen? Houd dan rekening met de kenmerken van de bestaande installatie. Bij een losse aardlekschakelaar vervang je alleen het onderdeel dat defect is, zonder de rest van de beveiliging direct te wijzigen. Bij een aardlekautomaat vervang je één gecombineerd onderdeel. Welke keuze praktischer is, hangt af van de situatie en de manier waarop de installatie is opgebouwd.

Veelgestelde vragen

Wat is het belangrijkste verschil tussen een aardlekschakelaar of aardlekautomaat?

Een aardlekschakelaar beschermt alleen tegen lekstroom en moet worden gecombineerd met een aparte installatieautomaat. Een aardlekautomaat combineert lekstroom- én overbelastingsbeveiliging in één apparaat. De keuze hangt af van de installatieruimte en de gewenste opbouw van de installatie.

Is een aardlekschakelaar verplicht op een bouwplaats?

Op bouwplaatsen en bij andere tijdelijke buiteninstallaties speelt aardlekbeveiliging in veel gevallen een verplichte of sterk aanbevolen rol. Welke uitvoering passend is, hangt af van de installatie en de toepassing. NEN1010 wordt hierbij vaak als uitgangspunt gebruikt.

Kan ik een aardlekschakelaar zelf vervangen?

Vanwege de veiligheidsrisico’s laat je het vervangen van een aardlekschakelaar of aardlekautomaat bij voorkeur uitvoeren door een vakbekwaam installateur. Werken aan elektrische installaties vraagt kennis van veilig spanningsloos werken, juiste beveiliging en controle achteraf. Bij twijfel is een specialist de veilige keuze.