Wat is krachtstroom en wanneer heb je het nodig?

Wat is krachtstroom? Krachtstroom is de gangbare naam voor driefasen wisselstroom met 400 volt tussen de fasen, bedoeld voor zware machines en installaties. Tussen één fase en de nul meet je 230 volt. Omdat de drie fasen 120 graden in tijd verschoven zijn, levert het net een vrijwel constant vermogen en lopen motoren soepel aan. Een aansluiting van 32A levert zo ongeveer 22 kVA, ruim drie keer zoveel als een eenfasige groep. Op de bouwplaats, het festivalterrein en in de werkplaats is krachtstroom de standaard voor alles wat meer dan een paar kilowatt vraagt.
Wat is krachtstroom technisch gezien?
Een krachtstroomnet heeft drie fasegeleiders (L1, L2, L3), meestal een nul (N) en altijd een aarde (PE). Elke fase levert 230 volt ten opzichte van de nul. Omdat de fasen 120 graden verschoven zijn, meet je tussen twee fasen 400 volt. Driefasenmotoren gebruiken dat draaiende magneetveld direct, zonder condensator of hulpschakeling, en dat maakt ze compact en betrouwbaar.
Het vermogen reken je uit met kVA = wortel 3 x U x I gedeeld door 1000. Bij 400V en 32A komt dat neer op ongeveer 22 kVA. Een eenfasige aansluiting van 32A haalt bij 230V ongeveer 7,4 kVA, dus je krijgt met drie fasen drie keer zoveel vermogen uit dezelfde stroomsterkte. Per kilowatt heb je daardoor minder koper en minder groepen nodig.
Krachtstroom of 230V: wanneer kies je wat?
Wat is krachtstroom in vergelijking met een gewone 230V-aansluiting? Vooral een kwestie van vermogen en toepassing. Handgereedschap, kleine verlichting en laders draaien prima op één fase. Bouwkranen, betonmixers, compressoren, lasapparatuur, koelinstallaties en podiumtechniek vragen om krachtstroom.
Let bij driefasenbelasting op de balans. Verdeel eenfasige verbruikers zo gelijk mogelijk over L1, L2 en L3, anders loopt er een onnodig grote stroom door de nul en raakt één fase eerder overbelast. Bij roterende machines controleer je bovendien de draairichting, want een verwisselde fasevolgorde laat een motor achteruit draaien.
Stekkers en stroomsterktes bij krachtstroom
Krachtstroom herken je aan de rode CEE-stekker. Die bestaat 4-polig (3P+PE) en 5-polig (3P+N+PE). Kies CEE-stekkers altijd op stroomsterkte, aantal polen en IP-klasse, afgestemd op de verdeelkast en de kabel. Dit is de gebruikelijke indeling:
- 16A (circa 11 kVA): licht gebruik, kleine bouwplaats, enkele apparaten
- 32A (circa 22 kVA): standaard bouwplaats, meerdere machines, stands op evenementen
- 63A (circa 44 kVA): zwaardere machines, grotere projecten, subverdeling per zone
- 125A (circa 87 kVA): industrie, grote evenementen, hoofdverdeling
Boven de 125A schakel je over op zwaardere connectoren. Voor 400A en 660A wordt Powerlock gebruikt in de evenementenbranche, de industrie, op passagiersschepen en in ziekenhuizen. Het sequentiële mating systeem laat eerst de aarde contact maken en daarna de fasen. De kleurcodering per fase voorkomt vergissingen bij het koppelen.
Krachtstroom op de bouwplaats en het festivalterrein
Op een bouwplaats start je met een hoofdverdeling en voed je per zone een subverdeler. In de branche heten mobiele verdeelkasten paddenstoelen. Ze hebben een rubber behuizing die stoot-, vocht- en vuilbestendig is en zijn verkrijgbaar van 16A tot 630A. Hoe je dat inricht, lees je bij stroom op de bouwplaats.
Op een festival schaal je verder op. Een hoofddistributie van 400A of meer voedt podia, horeca en backstage, en daaronder hang je kasten van 125A, 63A en 32A per zone. De kabels liggen vaak over looproutes en in regen en modder, dus vocht- en stootbestendig materiaal is noodzakelijk. De specifieke eisen voor die situatie lees je onder stroom op een festival.
Veiligheid en kabelkeuze bij krachtstroom
Bij mobiele installaties eist NEN1010 aardlekbeveiliging. Aardlekschakelaars schakelen bij 30 mA binnen 40 milliseconden af. Twee wikkelingen op dezelfde kern heffen elkaars magnetische veld op, en bij een lekstroom ontstaat onbalans waarna het relais de contacten opent. NEN3140 regelt het veilig werken aan elektrische installaties, dus ook de keuring van je kasten en materiaal.
Kijk ook goed naar de kabel. Over lange leidingen valt spanning weg, en als vuistregel mag het verlies niet boven de 5 procent uitkomen. Hoe langer de kabel en hoe hoger de stroom, hoe dikker de aderdoorsnede moet zijn. Bij twijfel neem je een maat dikker.
Heb je een specifieke situatie, zoals een hoofdverdeling met meerdere subverdelers? Alle configuraties zijn op maat samen te stellen en je vraagt eenvoudig een vrijblijvende offerte aan.
Veelgestelde vragen
Wat is krachtstroom en waarin verschilt het van gewone stroom?
Gewone stroom is eenfasig en levert 230 volt, meestal tot enkele kilowatt per groep. Krachtstroom is driefasig met 400 volt tussen de fasen en 230 volt tussen fase en nul. Daardoor lever je bij dezelfde stroomsterkte drie keer zoveel vermogen, handig voor motoren, kranen, compressoren en podiumtechniek.
Welke stekker hoort bij krachtstroom?
Krachtstroom gebruikt rode CEE-stekkers, 4-polig (3P+PE) of 5-polig (3P+N+PE). Het stekkertype en de stroomsterkte, zoals 16A, 32A, 63A of 125A, moeten passen bij de verdeelkast en de kabel. Voor 400A en hoger gebruik je Powerlock, waarbij eerst de aarde en daarna de fasen contact maken.
Hoeveel vermogen levert een krachtstroomaansluiting?
Bereken het met kVA = wortel 3 x U x I gedeeld door 1000. Bij 400V en 32A is dat ongeveer 22 kVA, bij 16A ongeveer 11 kVA. Tel de apparaten op en neem 20 tot 30 procent marge, zodat de aansluiting niet continu op de maximale belasting draait.










