Wat is een SELV keten en veilige spanning uitleg
Een SELV keten is een veiligheidssysteem dat werkt met extra lage spanning en volledige galvanische scheiding van het elektriciteitsnet. SELV staat voor ‘Safety Extra Low Voltage’ en is speciaal ontworpen voor gebruik in risicovolle omgevingen waar direct contact met elektriciteit levensgevaarlijk kan zijn.
Het belangrijkste kenmerk van een SELV keten is dat er geen enkele elektrische verbinding bestaat tussen de primaire netspanning en de secundaire kring. Deze volledige scheiding wordt gerealiseerd door een veiligheidstransformator die alleen magnetische koppeling gebruikt voor energieoverdracht. De spanning blijft beperkt tot maximaal 50V wisselspanning of 120V gelijkspanning.
Hoe werkt een SELV keten in de praktijk?
Een SELV systeem bestaat uit een veiligheidstransformator die de netspanning omzet naar een veilige lage spanning. Cruciaal is dat de secundaire wikkeling van deze transformator volledig geïsoleerd is van de primaire zijde en nergens contact heeft met aarde. Dit voorkomt dat er bij een defect stroom kan vloeien via de gebruiker naar de grond.
De transformator heeft dubbele of versterkte isolatie tussen primair en secundair. Hierdoor kan er zelfs bij een isolatiefout geen gevaarlijke spanning op de SELV kring komen. Deze constructie maakt het mogelijk om apparaten aan te raken zonder risico op een elektrische schok.
Bij Friand produceren wij veiligheidstransformatoren die speciaal geschikt zijn voor SELV-toepassingen. Deze transformatoren zijn verkrijgbaar in vermogens van 100VA tot 2000VA en voldoen aan alle Europese veiligheidsnormen.
Waarom is SELV verplicht in bepaalde situaties?
Volgens de NEN1010 installatienorm is SELV verplicht voor verlichting in bepaalde risicovolle ruimtes. Dit geldt bijvoorbeeld voor verlichting in badkamers, zwembaden, saunas en andere vochtige omgevingen. Ook in besloten geleidende ruimtes zoals tanks, ketels en kruipruimtes is SELV vaak voorgeschreven.
De reden hiervoor is dat in deze omgevingen het risico op elektrocutie veel hoger is. Vocht verlaagt de huidweerstand, waardoor al bij lage spanningen gevaarlijke stromen kunnen vloeien. Door gebruik van SELV blijft de spanning zo laag dat direct contact veilig is, zelfs bij natte handen of in vochtige omstandigheden.
Voor complexere installaties waar zowel SELV verlichting als andere spanningen nodig zijn, bieden onze trafokasten combinatietransformatoren die meerdere veilige uitgangen kunnen leveren vanaf één primaire aansluiting.
Toepassingen van SELV in verschillende sectoren
In de bouw wordt SELV vooral gebruikt voor verlichting in kelders, tunnels en andere besloten ruimtes waar ARBO-wetgeving veilige spanning voorschrijft. Bouwlampen met 24V of 42V spanning zijn standaard in deze omgevingen en elimineren het risico op dodelijke ongevallen.
In de marine en offshore sector is SELV essentieel voor verlichting en apparatuur in nauwe ruimtes van schepen en platforms. De combinatie van vocht, metalen oppervlakken en beperkte bewegingsruimte maakt normale netspanning te gevaarlijk.
Ook in de medische sector wordt SELV toegepast voor apparatuur die direct contact heeft met patiënten. Ziekenhuizen gebruiken SELV voor bedverlichting en medische apparatuur in kritieke omgevingen waar patiëntveiligheid voorop staat.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen SELV en gewone lage spanning?
SELV heeft volledige galvanische scheiding van het elektriciteitsnet en mag nergens geaard zijn. Gewone lage spanning heeft vaak wel een aardverbinding en biedt daardoor minder bescherming tegen elektrocutie in risicovolle omstandigheden.
Welke spanning gebruikt SELV verlichting?
SELV verlichting werkt meestal met 12V, 24V of 42V wisselspanning. De maximale grens ligt bij 50V AC of 120V DC. Deze spanningen zijn veilig bij direct contact, zelfs in vochtige omgevingen.
Mag ik meerdere lampen aansluiten op één SELV transformator?
Ja, bij SELV mag je meerdere verbruikers aansluiten op dezelfde secundaire wikkeling. Dit in tegenstelling tot scheidingstransformatoren waar per secundaire uitgang slechts één apparaat is toegestaan voor optimale veiligheid.
